Inrichting Pleinstraat blijkt niet-reglementair

Ondanks negatief advies heeft gemeente Holsbeek doorgeduwd en D10 borden geplaatst op een groot deel van de Pleinstraat, de drukste verbindingsweg tussen Holsbeek en Wilsele.

Wat je moet weten over D10 borden

Verkeersbord D10 is een blauwe cirkel met daarin de symbolen van voetganger en een rijwiel, zonder streep ertussen. Dit bord duidt geen fietspad aan, maar verandert de ganse breedte van de strook voor kwetsbare weggebruikers in een gedeeld fiets- en voetpad. Het statuut verschilt essentieel van dat van een fietspad:

• Bestuurders van speed pedelecs mogen niet fietsen op het deel van de openbare weg aangeduid door verkeersbord D10 en moeten verplicht op de rijbaan fietsen.
• Bestuurders van ligfietsen en velomobielen, die een breedte hebben van maximum 1 meter, hebben de keuze tussen het deel van de openbare weg aangeduid door het verkeersbord D10 of de rijbaan.
• Andere fietsers (waaronder koersfietsen, cargobikes, e-bikes en fatbikes) moeten verplicht op dit pad rijden en mogen niet op de rijbaan fietsen. Voetgangers mogen zich er evenwaardig begeven. De voetganger moet dus niet langer op de voetpadstrook wandelen of opzij gaan voor de fietser. Ook niet wanneer deze belt. D10 geeft fietsers dus minder rechtszekerheid bij ongeval.

D10 inrichting kan nuttig zijn op plaatsen waar simpelweg te weinig wegbreedte beschikbaar is, echter deze borden worden soms misbruikt:

• Als excuusbord: ze zijn populair bij wegbeheerders om geen openbare ruimte van het autoverkeer te moeten afnemen, maar waarbij de situatie voor kwetsbare weggebruikers de facto gevaarlijker wordt.
• Om specifiek speed pedelec fietsers te weren. Om te voldoen aan Europese verordening inzake helmplicht, rijbewijs en kenteken, kon de speed pedelec als enige type fiets niet langer onder rijwielen ondergebracht blijven. Er werd in 2016 een aparte klasse ‘speed pedelec’ gecreëerd in de wegcode, wat aangepaste behandeling mogelijk maakt, waaronder het verbod om D10 te gebruiken. Dit verbod is ‘collateral damage’ van het feit dat de klasse speed pedelec om pragmatische redenen werd ingericht onder de bromfietscategorie. Andere snelle fietsen zoals velomobielen, ligfietsen en koersfietsen, kunnen niet geweerd worden.

D10 is niet reglementair in de Pleinstraat

Het deel van de openbare weg dat afgebakend is door twee evenwijdige, witte, onderbroken strepen en dat niet breed genoeg is voor het autoverkeer, is een fietspad. (Art. 2.7, Art. 74) Deze inrichting is gelijkwaardig aan een inrichting met borden D9 of D7.

Een D10 bord duidt geen fietspad aan (Art. 2.7), maar het deel van de openbare weg voorbehouden voor het verkeer van voetgangers en fietsers. (Art. 69.3)

Beide bovenstaande inrichtingen bestaan op de Pleinstraat en zijn zowel gelijkwaardig als tegenstrijdig. Dit druist in tegen de Vlaamse vademecums (vademecum voetgangersvoorzieningen (p75) en vademecum fietsvoorzieningen) Deze tegenstrijdigheid maakt de inrichting niet-reglementair. Niet conform dus niet wettig en niet afdwingbaar.

Een speed pedelec fietser die ervoor kiest op het fietspad te fietsen in de Pleinstraat, kan niet geverbaliseerd worden. En mocht de handhaver dat toch proberen, kan een politierechter enkel seponeren.

Ook voor de voetganger is de inrichting problematisch: zo kan het D10 bord geïnterpreteerd worden als van toepassing zijnde op de strook naast het fietspad. Daarbij verdwijnt het voetpad ten voordele van een gemengd fiets- en voetpad, bovenop het reeds aanwezige fietspad.

Expertisenetwerk Speed Pedelec Vlaanderen heeft gemeente Holsbeek en de lokale politie op de hoogte gebracht van deze onwettigheid.

Wat met speed pedelecs op de rijbaan?

Met zijn zone 30 verkiezen speed pedelec fietsers in de Pleinstraat op de rijbaan te fietsen wanneer ze deze snelheid kunnen behalen. De rijbaan houdt namelijk minder conflictkans in. Geen voordeuren, geen autodeuren, geen opritten. Het fietspad wordt verkozen aan lagere snelheid:

• bij begeleiden van fietsende kinderen of vervoer van een kind
• tijdens een fietstocht met partner, fietsclub… op rijwiel(en)
• met volle winkelzakken
• bij lege batterij
• gewoon wanneer je niet gehaast bent en de batterijcapaciteit wil sparen
• Ook bij file biedt het fietspad de mogelijkheid om niet achter een uitlaat te moeten aanschuiven.

Een speed pedelec fietser die het legaal glad ijs van de niet-conforme inrichting wenst te mijden, zal op de rijbaan fietsen, maar dus niet steeds aan 30km/u. Hij kan én mag zich trager verplaatsen, zolang de snelheid als normaal beschouwd kan worden, bijvoorbeeld 15km/u. Als automobilist dient u geduldig achter deze fietser te blijven rijden, ook wanneer het fietspad ernaast leeg is. Inhalen mag wanneer u 1.5m zijdelingse afstand kan garanderen. Jammer genoeg ondervinden deze fietsers veel agressie vanwege automobilisten, wat hen nog extra in gevaar brengt. Je voelt je dan snelheidsremmer van vlees en bloed. Met ‘dank’ aan gemeente Holsbeek

Inclusief beleid lost het probleem op

Statistisch gezien hoeft een kwetsbare weggebruiker niet méér te vrezen van een speed pedelec dan van andere types fietsen. Het grootste risico op letsel in het verkeer zit nog steeds in aanrijdingen door zwaar verkeer, gevolgd door valpartijen zonder tweede partij (bladeren, gladheid…). Het heeft vanuit veiligheidsoogpunt geen zin om bepaalde types fietsen te weren van fietsinfrastructuur. Integendeel. Het gezonde uitgangspunt: alle fietsers zijn kwetsbaar, kunnen zowel traag als snel fietsen en verkiezen de voor hen veiligste weg.

Een Porsche wordt toch ook niet verboden in een zone 30, gewoon omdat hij snel kán rijden?

De beste oplossing is een inclusief beleid, waarbij fietsers zoveel mogelijk de keuzevrijheid wordt geboden tussen fietspad en rijbaan, al naargelang de effectief gereden snelheid. Dit is het veiligste en aangenaamste voor alle partijen. We moedigen gemeente Holsbeek dan ook aan hun beleid inzake speed pedelecs aan te passen en de D10 borden te verwijderen. Dit niet enkel in de Pleinstraat, maar op alle gelijkaardige locaties in Holsbeek.