Is de speed pedelec een fiets?

Hebt u het ook al ergens meegemaakt? “Ben je met de auto naar hier gereden?” “Neen, ik ben met de fiets.” Waarop iemand uit het gezelschap het nodig vindt je terecht te wijzen dat je speed peledec géén fiets is maar een bromfiets. Doorgaans gevolgd door veralgemenende bagger over cowboys en piraten en ‘hoe alles beter is in Nederland’, daarbij rondspeurend naar een bevestigende knik van een willekeurige omstaander.

Ga je graag de uitdaging aan om deze persoon te woord te staan? Dan is dit artikel iets voor u, of geef de link door. Zoniet moet je eigenlijk gewoon het volgende weten:

Een speed-pedelecgebruiker kan snel fietsen maar kan zich tevens volledig gedragen als een gewone fietser (qua snelheid, maar ook qua volume, uitzicht, gewicht, …). Hij is hybride in dat hij de eigenschappen van een rijwiel en een bromfiets combineert. De behandeling ervan dient daar rekening mee te houden.

Dit gebeurde ook in België via de aparte klassificatie als klasse Speed Pedelec. We mogen best trots zijn op de enorme groei waartoe deze unieke wettelijke positie van de speed pedelec heeft geleid. Samen met Zwitserland zijn we een internationaal rolmodel geworden!

Wat is een fiets?

Etymologisch

De etymologie van het woord ‘fiets’ is onbeslist. In de volksmond wordt het gebruikt voor zowat alles waarbij je moet trappen: elektrische fiets, bakfiets, koersfiets, bierfiets,… In andere talen wordt duidelijk het aantal wielen beperkt: bicycle, bike, biciclette, bikykel (Grieks)…

Verkeersregelgeving

In de Vienna convention (internationaal verdrag over verkeersregelgeving) werd een ‘cycle’ als volgt gedefinieerd: “a cycle is a vehicle with at least two wheels that is propelled solely by the muscular energy of the person riding on that vehicle, in particular by means of pedals or hand-cranks.”.  Met de komst van de trapondersteuning voldoet ongeveer de helft van verkochte fietsen niet aan deze definitie. Het betreft hier dan ook geen wet, maar een achterhaalde definitie uit 1968.

Fiscaal

De Federale Overheidsdienst Financiën maakt geen onderscheid tussen rijwielen, gemotoriseerde rijwielen en speed pedelecs. Fiscaal zijn ze alledrie fietsen.

Karakteristieken van een fiets

Internationaal spreekt men over een fiets wanneer het voertuig bestaat uit twee of meer wielen, een kader, een stuur, een zadel en een trapas met pedalen waarmee je de fiets kan aandrijven, al dan niet geholpen door de (elektrische) trapondersteuning die op grote schaal is opgekomen in de 21e eeuw.

Snelheid

Onderscheidt op basis van snelheid is moeilijk. Vanaf welke door constructie bepaalde maximumsnelheid wordt een fiets iets anders? 26km/u? 46km/u? En welke rol speelt de manier van aandrijving hierbij, wetende dat een Tour-renner gemiddeld 35-38km/u behaalt, hetzelfde als een performante speed pedelec?

Waar komt die aversie voor erkenning van de speed pedelec als fiets eigenlijk vandaan?

Ontstaan

Een fiets bestaat in de wegcode niet als aparte klasse. Fietsen volgens de definitie uit 1968 behoren in artikel 2.15.1 tot de categorie van de rijwielen. In deze categorie vind je ook bakfietsen, velomobielen, ligfietsen en elektrische fietsen. Ook de snelle elektrische fiets behoorde aanvankelijk gewoon tot de rijwielen.

In 2016 veranderde Europa de technische regelgeving voor de verplichte typegoedkeuring van snelle fietsen met daarbij de toepassing van de rijbewijsrichtlijn uit 2006. Bij de lidstaten leidde dit tot de keuze om de snelle fiets uit de categorie van de rijwielen te halen en elders onder te brengen. In de meeste landen werd het pragmatisch een bromfiets. In België werd hij versluisd naar aparte, derde klasse in de bromfiets categorie. Dit maakt een aparte behandeling mogelijk, uit erkenning voor de hybride karakteristieken van deze fiets en diens potentieel voor de benodigde modal shift. De speed pedelec was geboren. De daarop volgende regelgeving bleek een schot in de roos en een succesverhaal voor Vlaanderen: de speed pedelec tekent jaar na jaar een enorme groei op en in 2023 vervangt hij reeds meer dan 30000 energievretende pendelauto’s!

Echter, wat bleef er hangen bij de bevolking? “De speed pedelec is een bromfiets en niet langer de fiets die hij ervoor was”. Hierbij wordt ‘rijwiel’ vereenzelvigd met ‘fiets’. Deze verwarring wordt jammer genoeg gretig in stand gehouden door degenen die de speed pedelec liever op de rijbaan (ver)wensen in plaats van op ‘hun’ fietspad.

Verdere verwarring

De klassering als ‘bromfiets’ en toogpraat zijn niet de enige oorzaak van blijvende verwarring. ‘Fiets’ wordt ook gewoon niet eenduidig gebruikt in de wegcode. Volgens artikel 2.15.1 is de fiets een type rijwiel, klaar en duidelijk. Iets verderop in artikel 22 echter worden in een fietsstraat bestuurders van rijwielen en speed pedelecs gelijkgesteld aan fietsers. Het verbodsbord C11 met daarop een duidelijker getekende fiets mag je met de speed pedelec lustig voorbij fietsen. Maar diezelfde tekening op een bord D7 of D9 verschaft dan weer toegang aan de speed pedelec. Om het af te maken mag je niet fietsen op D10, ondanks dezelfde vorm- en kleurtaal. Duidelijk is anders.

Is het nu wél een fiets of géén fiets?

We hebben reeds aangegeven dat het werkelijk gebruik belangrijker is dan de door constructie bepaalde potentiële maximumsnelheid. Na lezen van dit bericht kan u uw eigen gedacht opmaken. Waar het ons om gaat: Een speed-pedelecgebruiker kan snel fietsen maar kan zich tevens volledig gedragen als een gewone fietser (qua snelheid, maar ook qua volume, uitzicht, gewicht, …). Hij is hybride in dat hij de eigenschappen van een rijwiel en een bromfiets combineert. De behandeling ervan dient daar rekening mee te houden.

Moraal van het verhaal

Aversie is contraproductief. Wat telt is dat er meer mensen fietsen. Hoe meer fietsen, hoe meer nood aan fietsinfrastructuur, wat alle fietsers ten goede komt. Snel of traag, het maakt niet uit of je op een speed pedelec of koersfiets zit. Als ieder zich respectvol gedraagt op de weg en de overheid handhaaft op basis van dat rijgedrag en niet op basis van het motortje op je fiets, komt alles goed.